Białystok i Wierszyna to dwie miejscowości, w których osiedlili się Polacy. W pierwszej z nich rodacy do dziś dbają o wybudowany kościół, a w drugiej uczą się języka polskiego. — Wiele osób znalazło tutaj pracę, którą wykonuje z dużym sukcesem — powiedział ambasador Polski w Moskwie Krzysztof Krajewski w rozmowie z portalem Dzieje.pl.
Polaków można spotkać niemal na całym świecie, ale kto spodziewałby się, że osiedlą się na Syberii? Jak informowała «Gazeta Wyborcza» w obwodzie tomskim znajduje się wieś o nazwie Białystok. Miejscowość powstała pod koniec XIX wieku dzięki polskim dobrowolnym przesiedleńcom.
Białystok — polska wioska na Syberii
Polacy przyjechali na Syberię z guberni grodzieńskiej, wileńskiej i siedleckiej pod koniec XIX wieku. Założyli łącznie ponad 60 wiosek, jedną z nich był Białystok (Biełostok) oddalony o ok. 180 km od Tomska. Dlaczego Białystok? Nazwa była oczywiście nawiązaniem do naszego podlaskiego miasta, które pod koniec XIX wieku było «dynamicznym centrum przemysłowym na trasie Warszawa-Petersburg» — pisze «Newsweek».
Pierwszym budynkiem, który wybudowano w tym miejscu (1908 rok), miał być kościół. Dopiero później zaczęły pojawiać się wokół niego domy. W latach 30. XX wieku świątynia została odebrana Polakom przez władze bolszewickie. Katolicy odzyskali ją pod koniec lat 80. i służyła im do kwietnia 2017 r., kiedy wybuchł pożar. Obiekt spłonął, ale dzięki wsparciu Polaków w ramach akcji «Syberyjski Białystok — Zmartwychwstanie» udało się go odbudować.
Lata 30. były bardzo trudnym czasem dla mieszkańców wioski. Rozpoczęły się prześladowania, a w 1935 roku utworzono tam kołchoz. Ci, którzy nie chcieli się podporządkować, mieli płacić wysokie podatki albo byli więzieni. 11 sierpnia 1937 roku komisarz ludowy NKWD Nikołaj Jeżow wydał rozkaz przeprowadzenia na terytorium ZSRR Operacji polskiej NKWD. Polaków deportowano, więziono, zabijano. Represje nie ominęły Białegostoku na Syberii. W styczniu i lutym 1938 roku aresztowano i zamordowano co najmniej 85 mieszkańców.
Polacy osiedlili się na Syberii. Ambasador: Polskie korzenie są bardzo głębokie
Kolejną miejscowością założoną przez Polaków na Syberii jest Wierszyna oddalona około 100 kilometrów od Irkucka. Według doniesień portalu National Geographic prowadzi do niej tylko jedna droga gruntowa, która staje się nieprzejezdna, kiedy pojawiają się intensywne opady lub roztopy. Na początku XX wieku osiedlili się tu emigranci z Małopolski i Zagłębia Dąbrowskiego, a obecnie wieś liczy około 500-600 mieszkańców. Język polski zna już tylko część z nich ze względu na brak możliwości jego nauki. Znaleziono jednak na to rozwiązanie — wybudowano szkołę, gdzie zajęcia są prowadzone po polsku oraz kościół, przy którym funkcjonuje Dom Polski.
— Miałem okazję spotkać się z Polakami, rodakami, którzy kultywują polskie tradycje. Byłem pod wrażeniem ich znajomości języka polskiego, znajomości historii i bliskości z Polską. Mam świadomość, że jestem tysiące kilometrów od Polski, ale jednocześnie bardzo blisko Polski — powiedział ambasador Polski w Moskwie Krzysztof Krajewski w rozmowie z portalem Dzieje.pl. — To jest żywe miejsce i to widać. Jest to miejsce, w którym polskie korzenie są bardzo głębokie. Wiele osób znalazło tutaj pracę, którą wykonuje z dużym sukcesem, bo tutaj są również mieszkańcy, którzy cieszą się z tego miejsca, w którym są i pracują — stwierdził dyplomata
Oprac. Izabela Alberczyk gazeta.pl Fot. Andrzej Barabasz (Chepry) / Wikimedia Commons / CC BY-SA 3.0